19 Октября 2018

Топ-4 страчаных кварталаў — новы маршрут для турыстаў у гістарычным цэнтры горада

Акрамя знакамiтых архітэктурных помнікаў, дзе заўcёды прыпыняюцца турысты, у Гродна можна пракласці яшчэ адзін маршрут — па нябачным кварталам. Разам з гісторыкам Ігарам Лапехам «Вячорка» склала топ-4 архітэктурных ансамблей у цэнтры горада, якія былі страчаны. 

1. Савецкая плошча

Раней тут быў гродзенскi рынак — неад’емная частка пасялення, цэнтр яго жыцця. Як і ў іншых сярэдневекавых гарадах, тут стаяла ратуша. З аднаго боку рынак быў агароджаны палацам Радзівілаў, а побач стаяла Фара Вітаўта. Летам, каб захаваць пераправу праз Нёман, немцы разбамбілі палац Радзівілаў. Ратуша была разабрана ў 1946 годзе, а яшчэ праз 15 гадоў савецкія ўлады ўзарвалі Фару Вітаўта.

Па меркаванню гісторыка Ігара Лапехі, самая галоўная страта Гродна — гэта Савецкая плошча.

— Без адбудовы ўсіх дамінантаў цэнтральная плошча не будзе цэнтральнай, — лічыць Ігар Лапеха. — Напрыклад, гэта важна, калі дзяржаўнае свята якое-небудзь, выхадны дзень. Да «тэкстылей» прыходзіць значна менш народу, бо плошча Леніна мала-мальскі камерная. Гэта і стварае ўтульнасць, замкненасць пляцоўкі. Архітэктура ўплывае на атмасферу.

2. Плошча Тызенгаўза

Па Савецкай вуліцы выходзім на плошчу Леніна. Праходзім крыху далей, у бок да вечнага агню і брацкай магілы. Нам адкрываецца від на плошчу Тызенгаўза. Раней тут стаялі палац Тызенгаўза і Аляксандра-Неўская царква. Плошча пацярпела ў асноўным яшчэ да савецкага часу. У 1915 годзе палац Тызенгаўза разбамбілі нямецкія войскі, бо ён быў рэзідэнцыяй гродзенскага губернатара. Ужо ў польскі час, ў 1938 годзе разабралі Аляксандра-Неўскую царкву. На яе месцы была пабудавана транспартная магістраль. Ад «Гарадніцы» засталіся толькі сенняшнія Крывая афіцына, архіў і дзіцячая школа мастацтваў.

— На мой погляд, вельмі няўдалая замена гэтага ансамбля — брацкая магіла з вечным агнём. Яна добра ўпісвалася ў савецкі час, калі там яшчэ быў помнік Леніну, а брацкая магіла знаходзілася па цэнтру парка, — лічыць Ігар Лапеха.

3. Сінагога i раён Вялікай Траецкай вуліцы

Некалі тут знаходзіліся маленькія драўляныя домікі з ўтульнымі дворыкамі, але прыйшла вайна і адабрала ў горада гэты квартал.Тут фашысты арганізавалі гета. Яны разабралі домікі і дэманціравалі помнікі на старых яўрэйскіх могілках. На пустым месцы з’явілася восем баракаў канцлагера. У 1960-я гады іх разабралі, а таксама зняслі некалькі капітальных дамоў за сінагогай. Планавалася зрабіць транспартную развязку вакол гістарычнага цэнтра горада. Але зараз няма ні развязкі, ні ўтульных дворыкаў.

— Гэты раён вельмі выгадны для аднаўлення, — сцвярджае краязнаўца. — Акрамя таго, што гэта гістарычны цэнтр горада, тут жа можна скарыстацца моднай тэмай для турызма — яўрэйскае мінулае горада Гродна.

4. Замкавая вуліца

Канцавы прыпынк — вуліца Замкавая. Сёння там знаходзяцца Дом быта і сквер. Парадокс у тым, што тут захавалася частка домікаў XVI–XVIII стст. пасля вайны. Яны знаходзіліся не ў самым лепшым стане і патрабавалі рамонту, як і ўсе старыя збудаванні. Але ў 1974 годзе замест капітальнага рамонту адбылося капітальнае знішчэнне будынкаў.

— На маю думку, пабудова сенняшняга будынку Дома быта і сквера — вельмі няўдалы праект у цэнтры горада. Ён знішчыў атмасфернасць Замкавай вуліцы. Яна павінна быць пешаходнай і ўтульнай, як Савецкая вуліца, — мяркуе наш суразмоўца.

 

У тэму

Мы вырашылі даведацца, ці пазнаюць гродзенцы на фотаздымках Фару Вітаўта і Аляксандра-Неўскую царкву.

Карына і Таццяна, абедзвюм па 18 гадоў.

Таня трымае ў руках фотаздымак Фары Вітаўта.

— Гэта Фара Вітаўта. Не ведаю, у якіх гадах, але яна была ўзарвана, — пачала гаварыць Таня.

— Была ўзарвана ў пачатку XX стагоддзя дзяўчынкай з Санкт-Пецярбурга, і многія людзі, якія бачылі, як узарвалі Фару, казалі, што яна лягла, як картачны домік, — уключылася ў размову Карына. — Пасля Фары Вітаўта хацелі ўзарваць Фарны касцел, але месныя жыхары сядзелі пад касцёлам і не давалі падарваць яго.

А вось Аляксандра-Неўскую царкву дзяўчынкі не пазналі.

— Нешта знаёмае. Хутчэй за ўсё гэтага будынку ўжо не існуе. Але канкрэтна не ведаю, — сказала Карына.

 

Наталля, 65 гадоў, і Тамара, 62 гады.

Тамара разглядае фотаздымак Фары Вітаўта.

— Вось гэта Пакроўскі сабор, ен існуе і сення. Ой! Не. Гэта ж той сабор у Гродна, які зняслі. Не памятаю, як называецца. Быў на Савецкай плошчы, — адказвае Тамара.

— А на другім фотаздымку сабор, які знаходзіцца на Ажэшка. Толькі ен спачатку быў ваенны, — мяркуе Наталля.

 

Дзмітрый, 31 год, і Марта, 30 гадоў.

Разглядаюць фотаздымак Фары Вітаўта.

— Тут стаяў сабор, на месцы якога зараз мемарыял, — указывае Марта на месца, дзе сапраўды была Фара Вітаўта. — Яго спалілі, мабыць.

— Я памятаю, яго разбурылі пасля рэвалюцыі, — кажа Дзіма. — А вось сабор на другім здымку падобны да сабора Васілія Прэабражэннага на Ажэшка.

— Не, гэта не той сабор, — не згаджаецца Марта, але так і не называе Аляксандра-Неўскую царкву.

 

Павел, 59 гадоў.

Ён амаль адразу нам адказаў:

— Гэта ўзарваны гродзенскі касцел, — паказвае на Фару Вітаўта. — А вось царква на фотаздымку... Не памятаю ў Гродна такой. Мабыць, таксама ўзарваны. Шмат чытаў пра Фару Вітаўта, а вось пра царкву гэту не ведаю. Трэба вывучыць.

 

Таццяна, 44 гады.

— Першы здымак, — паказвае на Фару Вітаўта, — вельмі падобны да адной з выяў Фары Вітаўта. Ведаю, што Фара Вітаўта была ўзарвана, а раней пераходзіла ў розны час розным канфесіям. А вось наконт другога фотаздымка сумняваюся. Ведаю, што ў Азёрах есць крыху падобная царква, але магу памыляцца.

Дружите с нами в соцсетях и узнавайте новоcти первыми!
    

Заметили ошибку в тексте? Выделите ее мышкой и нажмите Ctrl + Enter

Комментарии:

Комментарии  

 
0 #1 Ксюша 21.08.2017 11:51
А я бы на обе фотографии ответила. (23 года). Очень удивлена, что старшее поколение ответило неверно. Это ведь история родного города. Хотя, может, не местные...
Цитировать
 

Добавить комментарий

Уважаемые читатели! На сайте vgr.by введена премодерация комментариев в связи с изменениями в законодательстве о СМИ. Ваши сообщения будут опубликованы после проверки модератором.

ВНИМАНИЕ!При добавлении комментариев категорически запрещено: оскорблять чужое достоинство, сеять и проявлять межрелигиозную или иную рознь, призывать к насилию, переходить на личности, употреблять ненормативную лексику. Комментарии, в которых нарушены правила, будут редактироваться или удаляться. Авторы комментариев несут ответственность за содержание оставленных сообщений.

Защитный код
Обновить

Фотоновости

Литва — это красота в настоящем: почему в соседнюю страну приезжает все больше туристов из Беларуси и как литовцы развивают туризм с помощью чувств.

Литва — это красота в настоящем: почему в соседнюю страну приезжает все больше туристов из Беларуси и как литовцы развивают туризм с помощью чувств.

Страна, которую нужно увидеть, услышать, потрогать, попробовать и даже ощутить на запах — в четверг, 18 октября, в «Кронон парк отеле» состоялась презентация объектов культурного и природного наследия Литвы.

Добавить комментарий

Подробнее...

Фотоблог Наталии Дорош

Афиша «ВГ»

  1. ОК
  2. ВК
  3. FB
 

Погода Гродно

Информация сайта pogoda.by

Курсы валют

Курсы валют в банках г.Гродно на www.ecopress.by

Вопрос недели

Как вы выбираете фирму по оказанию каких-либо услуг?

Вопрос - ответ

Какие справки нужны для оформления в пришкольный и летний оздоровительный лагеря?

Блог фотоклуба «Гродно»

Мнения

Вечерний Гродно

Газета Вечерний Гродно — новости и события города, статьи, публикации о Гродно.

добавить на Яндекс

2004–2018 © Перепечатка новостей и материалов, размещенных на сайте газеты «Вечерний Гродно», разрешается только после заключения письменного договора с редакцией. Иное копирование, перепечатка и распространение материалов сайта vgr.by без разрешения редакции запрещены.

Мнения авторов опубликованных новостей, а также оставленных на сайте комментариев могут не совпадать с мнением редакции. За содержание платных статей и баннеров ответственность несет рекламодатель.

АДРЕС: г. Гродно, 230025, ул. Социалистическая, 32
ТЕЛЕФОНЫ: отдел новостей — + (375) 152-77-23-78; 77-00-89; реклама — + (375) 152-72-00-36; 68-10-50; 68-10-51.

E-MAIL: vgr@mail.grodno.by, vechgr@gmail.com, vgr.reklama@gmail.com

УЧРЕДИТЕЛЬ: ЗАО «Редакция газеты «ВЕЧЕРНИЙ ГРОДНО»
УНП 590000914

СВИДЕТЕЛЬСТВО О РЕГИСТРАЦИИ №586, выдано Министерством информации Республики Беларусь 29.07.2009 года

Директор: Кучинский Александр Васильевич

Редактор сайта: Анна Влезько

2004–2018 © Все права защищены.
Система Orphus