15 Октября 2018

500 гадоў Сапоцкіну: дзесяць фактаў, якія варта ведаць

Мястэчка Сапоцкін — добры сусед нашага горада — дасягнуў 500-гадовага ўзросту. Мясцовыя жыхары адсвяткавалі прыгожы юбілей у палову тысячагоддзя ў суботу, 29 жніўня. Гісторыя Сапоцкіна ў нечым падобная да гісторыi іншых мястэчак Гродзеншчыны, а ў нечым вельмі ад iх адрозніваецца. Ніжэй мы падаем дзесяць арыгінальных фактаў пра Сапоцкін.

Сапоцкін — сімпатычнае мястэчка недалёка ад межы Беларусі з Літвой і Польшчай. Маляўнічыя пагорыстыя краявіды тут спалучаюцца з багатай гісторыяй адразу некалькіх народаў — беларусаў, палякаў, яўрэяў, татар.

1. Пушчы ў ваколіцах Сапоцкіна аж да XIV ст. былі населены ваяўнічым балцкім племенем яцвягаў. Яцвягі змагаліся адначасова з крыжакамі, мазавецкімі і гродзенскімі князямі і паступова былі цалкам знішчаны. Аднак ад іх засталося даволі шмат слядоў, найперш — археалагічых помнікаў. Сто гадоў таму ва ўрочышчы Ясудава каля Сапоцкіна быў раскапаны яцвяжскі могільнік з шыкоўнымі ўпрыгажэннямі, якія цяпер захоўваюцца ў Варшаве.

2. Рымска-каталіцкая парафія, якая знаходзіцца ў Сапоцкіне, называецца Тэалінскай. Справа ў тым, што яна была заснавана ў 1789 г.
Антоніем і Тэафіліяй Валовічамі ў іх уласным мястэчку Тэалін, якое яны спецыяльна пабудавалі каля Сапоцкіна, каб пераманіць туды мясцовых рамеснікаў. Тэалін паступова зліўся з Сапоцкіным. Назва засталася толькі ў парафіі.

3. У Сапоцкіне знаходзілася адна з самых вялікіх і прыгожых драўляных сінагог на тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай. Па перапісе 1921 г. з 1700 жыхароў мястэчка амаль 900 з іх складалі яўрэі. Сапоцкін быў цэнтрам яўрэйскага культурнага і навуковага жыцця, тут працаваў Шмоэль Рабіновіч — дэлегат Першага сіянісцкага кангрэса ў Базелі ў 1898 г. Сёння пра багатае яўрэйскае мінулае прыгадваюць толькі камяні іўдзейскіх могілак.

Сінагога ў Сапоцкіне — адна з самых вялікіх і прыгожых драўляных сінагог на тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай, фота 1930-х

4. Паміж 1795 і 1807 гадамі мястэчка Сапоцкін уваходзіла ў склад Каралеўства Прусіi, у той час калі ўсе іншыя землі сучаснай Беларусі ўваходзілі ў склад Расійскай імперыі. Мяжа паміж Прусіяй і Расіяй пралягала па рацэ Ласасянцы. Мост праз раку быў «самым доўгім у свеце», паколькі пераязджаючы з Расіі ў Прусію, якая жыла па новым стылі, вы адразу траплялі на дзесяць дзён наперад.

5. У Сапоцкіне і ваколіцах да 1875 года жылі шматлікія грэка-католікі (уніяты). А на іншых беларускіх землях унію ліквідавалі яшчэ ў 1839 г. Уніяты не хацелі прымаць праваслаўе і пасля таго, як у 1905 г. цар Мікалай ІІ дазволіў расійскім падданым змяняць канфесію. Амаль усе жыхары Сапоцкіншчыны перайшлі ў каталіцтва. На месцы цяперашняга сапоцкінскага дзіцячага садка існавала ўніяцкая, а пасля праваслаўная царква, якую зруйнавалі ў 1970 г.

6. Мястэчка і ваколіцы можна назваць абласной сталіцай пісанак. Сапоцкінскія яйкі-пісанкі выкананы па арыгінальнай тэхналогіі. Яны не вельмі яркія па колерах, але вылучаюцца цікавымі малюнкамі. У фондах Гродзенскага дзяржаўнага гісторыка-археалагічнага музея захоўваюцца пісанкі, якім ужо амаль сто гадоў. Некалькі гадоў таму існавала нават ідэя стварыць у Сапоцкіне рэгіянальны музей вялікоднага яйка, аднак далей планаў справа пакуль не зрушылася.

  

Мястэчка і ваколіцы можна назваць «абласной сталіцай» пісанак, якiя выкананы па арыгінальнай тэхналогіі

7. Сапоцкін у верасні 1900 года наведаў адзін з найбольш шанаваных святых праваслаўнай царквы Іаан Кранштацкі (у свецкім жыцці Іаан Сергіеў). Ён шмат гадоў матэрыяльна і маральна падтрымліваў праваслаўны Тэалінскі Свята-Праабражэнскі жаночы манастыр, які існаваў у Сапоцкіне ў 1893–1914 гг.

8. У лютым 1915 г. Сапоцкін стаў першым вялікім населеным пунктам сучаснай Беларусі, які быў заняты нямецкай кайзераўскай арміяй у выніку зацятых баёў з расійскім войскам. Немцы выпусцілі вялікую колькасць паштовак з сотнямі палонных расійскіх салдат на вуліцах мястэчка і захопленымі кулямётамі ды гарматамі.

9. З 1944 да 1959 г. існаваў асобны Сапоцкінскі раён Гродзенскай вобласці. У мястэчку знаходзіліся ўласны райвыканкам, аддзел народнай адукацыі (ім, дарэчы, нейкі час кіраваў будучы вядомы гродзенскі пісьменнік Аляксей Карпюк) і нават тыпаграфія, дзе друкавалі раённую газету «Сталинский путь». Да сярэдзіны 1950-х увесь Сапоцкінскі раён быў суцэльнай пагранічнай зонай.

10. Сапоцкін быў адзіным нaселеным пунктам Беларусі, дзе яшчэ пры жыцці Папы Рымскага Яна Паўла ІІ з’явілася вуліца яго імя. У гонар першага Рымскага Папы, что быў славянінам, палякам, перайменавалі ў пачатку 1990-х вуліцу Леніна. Праўда, помнік правадыру пралетарыята стаіць на гэтай вуліцы дасюль.

Дружите с нами в соцсетях и узнавайте новоcти первыми!
    

Заметили ошибку в тексте? Выделите ее мышкой и нажмите Ctrl + Enter

Комментарии:

Комментарии  

 
0 #1 Алесь 04.09.2015 21:52
Цікава, дзякуй!
А то пра 500 гадоў чуў, а гісторыі няведаў ;)
Цитировать
 

Добавить комментарий

Уважаемые читатели! На сайте vgr.by введена премодерация комментариев в связи с изменениями в законодательстве о СМИ. Ваши сообщения будут опубликованы после проверки модератором.

ВНИМАНИЕ!При добавлении комментариев категорически запрещено: оскорблять чужое достоинство, сеять и проявлять межрелигиозную или иную рознь, призывать к насилию, переходить на личности, употреблять ненормативную лексику. Комментарии, в которых нарушены правила, будут редактироваться или удаляться. Авторы комментариев несут ответственность за содержание оставленных сообщений.

Защитный код
Обновить

Фотоновости

Красно-жёлтые дни

Красно-жёлтые дни

Уверены, что среди наших читателей найдётся немало людей, которые скажут, что бабье лето их любимое время года, когда можно насладиться последними тёплыми днями и восхищаться тем, как природа разукрасила деревья...

Добавить комментарий

Подробнее...

Фотоблог Наталии Дорош

Афиша «ВГ»

  1. ОК
  2. ВК
  3. FB
 

Погода Гродно

Информация сайта pogoda.by

Курсы валют

Курсы валют в банках г.Гродно на www.ecopress.by

Вопрос недели

Как вы выбираете фирму по оказанию каких-либо услуг?

Вопрос - ответ

Какие справки нужны для оформления в пришкольный и летний оздоровительный лагеря?

Блог фотоклуба «Гродно»

Мнения

Вечерний Гродно

Газета Вечерний Гродно — новости и события города, статьи, публикации о Гродно.

добавить на Яндекс

2004–2018 © Перепечатка новостей и материалов, размещенных на сайте газеты «Вечерний Гродно», разрешается только после заключения письменного договора с редакцией. Иное копирование, перепечатка и распространение материалов сайта vgr.by без разрешения редакции запрещены.

Мнения авторов опубликованных новостей, а также оставленных на сайте комментариев могут не совпадать с мнением редакции. За содержание платных статей и баннеров ответственность несет рекламодатель.

АДРЕС: г. Гродно, 230025, ул. Социалистическая, 32
ТЕЛЕФОНЫ: отдел новостей — + (375) 152-77-23-78; 77-00-89; реклама — + (375) 152-72-00-36; 68-10-50; 68-10-51.

E-MAIL: vgr@mail.grodno.by, vechgr@gmail.com, vgr.reklama@gmail.com

УЧРЕДИТЕЛЬ: ЗАО «Редакция газеты «ВЕЧЕРНИЙ ГРОДНО»
УНП 590000914

СВИДЕТЕЛЬСТВО О РЕГИСТРАЦИИ №586, выдано Министерством информации Республики Беларусь 29.07.2009 года

Директор: Кучинский Александр Васильевич

Редактор сайта: Анна Влезько

2004–2018 © Все права защищены.
Система Orphus