20 Ноября 2018

 

З гісторыі судаходства на Нёмане. Частка I. Пра віціннікаў і пра віціны

Для нас, якія жывуць на берагах Нёмана ў ХХІ стагоддзі, вялікая рака ўспрымаецца найперш як упрыгажэнне Гродзеншчыны. Эканамічнае ж значэнне ракі не асабліва значнае, тым больш ніхто не ўспрымае яе як транспартную артэрыю. Хаця апошнім часам усё часцей гучаць размовы пра адраджэнне судаходства найперш у турыстычных мэтах, паколькі Нёман шчыльна звязвае нас з Літвой, а праз Аўгустоўскі канал — і з Польшчай. Таму варта пагаварыць аб добра прызабытых сёння традыцыях нёманскага судаходства.

У часы Кіеўскай Русі па Нёмане хадзілі купецкія ладдзі або баявыя насады, пасля пераможнай бітвы пад Грунвальдам у Каралявец (славянская назва Кёнігсберга) паплылі стругі гандляроў з Вялікага княства Літоўскага, а з сярэдзіны ХІХ ст. на Нёмане можна было пабачыць рачныя караблі з усёй усходняй Еўропы. Са Шчары па сістэме Агінскага канала ў Гродна прыплывалі доўгія і вузкія буякі, з Віслы праз Аўгустоўскі канал адведвалі берліны, а ў якасці гасцей з Балтыкі прыплывалі адно- або двухмаштавыя марскія прускія боты.

Аднак самым важным працаўніком Нёмана стала віціна — велізарны пласкадонны драўляны карабель, назва якога паходзіць ад слова «віць». У самыя даўнія часы дошкі, з якіх рабіўся карабель, не збівалі цвікамі, а скручвалі (звівалі) вяроўкамі або галінамі дрэваў. Будавалі віціны толькі на Нёмане. Аднамачтавыя караблі былі даўжынёю да пяцідзесяці метраў і маглі перавозіць ажно двесце тон грузаў.

Віціны ішлі па Нёмане пачынаючы ад мясцовасці Свержань каля Мінска. Уласна ў гэтых мясцінах, асабліва ў Шчорсах, жылі найлепшыя праваднікі нёманскіх віцін. На вялікую віціну трэба было дванаццаць чалавек экіпажа. Далей важным гандлёвым пунктам былі Стоўбцы — уласнасць князёў Чартарыйскіх. Шмат віцін загружалі таварам таксама ў Мастах і Гродне. З нашых земляў у Каралявец везлі найперш патрэбнае Еўропе збожжа, а яшчэ каноплі (з іх рабілі масла і карабельныя канаты), тлушч, смалу, сала, спірт. З Еўропы віціны везлі да нас соль, мэблю, віно, селядцоў, вырабы з бавоўны і шоўку.

Віціна мела досыць вялікія памяшканні ў трумах. Сперадзе знаходзілася кухня, пасярэдзіне ляжаў тавар, а ззаду размяшчаўся пакой капітана. Гэты звычайна вельмі сціплы пакой на адваротнай дарозе з Прусіі абстаўлялі дарагой мэбляй і дыванамі — усё дзеля таго, каб не плаціць на мяжы мытную пошліну. Па вяртанні ў Гродна ўсе гэтыя рэчы прадаваліся багатай шляхце і гараджанам.

Ісці на віціне ўніз па Нёмане было небяспечна, а вяртацца ў Гродна, супраць цячэння ракі, вельмі цяжка. І тады караблю дапамагаў ветразь, або, найчасцей, фізічная сіла некалькіх дзясяткаў віціннікаў, якіх наймалі для таго, каб цягнуць карабель. Віціннікі паходзілі з мясцовых сялян, якія хацелі падзарабіць. Летнім днём стагоддзе таму на беразе ракі можна было ўбачыць наступную карціну: двацаць ці нават болей чалавек босыя цягнулі віціну, дапамагаючы сабе доўгімі кіямі i спяваючы сумную песню.

Дружите с нами в соцсетях и узнавайте новоcти первыми!
    

Заметили ошибку в тексте? Выделите ее мышкой и нажмите Ctrl + Enter

Комментарии:

Комментарии  

 
0 #1 Алесь з Гародні 26.01.2015 22:30
Дзякуй!
Цитировать
 

Добавить комментарий

Уважаемые читатели! На сайте vgr.by введена премодерация комментариев в связи с изменениями в законодательстве о СМИ. Ваши сообщения будут опубликованы после проверки модератором.

ВНИМАНИЕ!При добавлении комментариев категорически запрещено: оскорблять чужое достоинство, сеять и проявлять межрелигиозную или иную рознь, призывать к насилию, переходить на личности, употреблять ненормативную лексику. Комментарии, в которых нарушены правила, будут редактироваться или удаляться. Авторы комментариев несут ответственность за содержание оставленных сообщений.

Защитный код
Обновить

Актуальное

Обяжут указывать цены в литрах и кило, а в поездах разрешат продавать пирожки: что нового в правилах торговли?

Обяжут указывать цены в литрах и кило, а в поездах разрешат продавать пирожки: что нового в правилах торговли?

Магазины должны указывать цены на товар в килограммах или литрах, продавать по цене, указанной в ценнике, в поездах можно будет вести разносную торговлю, а рестораны должны будут вывешивать меню с...

Добавить комментарий

Подробнее...



Фотоблог Наталии Дорош

Афиша «ВГ»

  1. ОК
  2. ВК
  3. FB
 
  1. В Беларуси
  2. В мире
  1. Популярное
  2. Комментарии

Погода Гродно

Информация сайта pogoda.by

Курсы валют

Курсы валют в банках г.Гродно на www.ecopress.by

Вопрос недели

Где вы будет отмечать Новый год?

Вопрос - ответ

Какие справки нужны для оформления в пришкольный и летний оздоровительный лагеря?

Блог фотоклуба «Гродно»

Мнения

Вечерний Гродно

Газета Вечерний Гродно — новости и события города, статьи, публикации о Гродно.

добавить на Яндекс

2004–2018 © Перепечатка новостей и материалов, размещенных на сайте газеты «Вечерний Гродно», разрешается только после заключения письменного договора с редакцией. Иное копирование, перепечатка и распространение материалов сайта vgr.by без разрешения редакции запрещены.

Мнения авторов опубликованных новостей, а также оставленных на сайте комментариев могут не совпадать с мнением редакции. За содержание платных статей и баннеров ответственность несет рекламодатель.

АДРЕС: г. Гродно, 230025, ул. Социалистическая, 32
ТЕЛЕФОНЫ: отдел новостей — + (375) 152-77-23-78; 77-00-89; реклама — + (375) 152-72-00-36; 68-10-50; 68-10-51.

E-MAIL: vgr@mail.grodno.by, vechgr@gmail.com, vgr.reklama@gmail.com

УЧРЕДИТЕЛЬ: ЗАО «Редакция газеты «ВЕЧЕРНИЙ ГРОДНО»
УНП 590000914

СВИДЕТЕЛЬСТВО О РЕГИСТРАЦИИ №586, выдано Министерством информации Республики Беларусь 29.07.2009 года

Директор: Кучинский Александр Васильевич

Редактор сайта: Анна Влезько

2004–2018 © Все права защищены.
Система Orphus